Tại vùng ven biển Cù Lao Dung (Sóc Trăng), biến đổi khí hậu đã và đang làm thay đổi cuộc sống hằng ngày của cư dân. Xâm nhập mặn, hạn hán, triều cường và sạt lở đất đe dọa cả sinh kế lẫn hệ sinh thái rừng ngập mặn vốn rất mong manh nơi đây.

Để ứng phó, Dự án “Tăng cường khả năng chống chịu biến đổi khí hậu tại tỉnh Sóc Trăng (2023–2027)” đã hỗ trợ thành lập các vườn ươm cộng đồng – một giải pháp dựa vào thiên nhiên, vừa giúp phục hồi hệ sinh thái rừng ngập mặn, vừa tạo sinh kế bền vững, đồng thời mở ra cơ hội phát triển du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng.

Từ năm 2024, hai nhóm vườn ươm đã được thành lập, quy tụ 20 thành viên trong cộng đồng tham gia. Với nguồn vốn khởi đầu khiêm tốn (20–25 triệu đồng, do các thành viên cùng góp vốn), đến nay các vườn ươm đã có thể sản xuất hàng ngàn cây giống rừng ngập mặn chất lượng cao mỗi năm.

Các loài cây bản địa chính như bần chua, đước và mắm được ươm giống để phục vụ trồng rừng và kiểm soát sạt lở. Với giá trung bình 25.000 đồng/cây, mô hình này vừa tạo thu nhập đáng kể, vừa đảm bảo nguồn cây giống ổn định cho các chương trình phục hồi rừng.

Riêng trong năm 2025, các nhóm đã cung cấp khoảng 18.000 cây giống cho hoạt động trồng rừng ngập mặn. Hợp đồng mua hàng ngàn cây giống năm 2026 tiếp tục khẳng định nhu cầu thị trường ổn định – điều này cũng minh chứng cho chất lượng cây giống và uy tín của nhóm cộng đồng.

Mỗi cây giống được trồng xuống không chỉ giúp giảm xói mòn bờ biển, tăng khả năng chống chọi với triều cường, hấp thụ carbon, tạo môi trường sống cho các loài thủy sinh mà còn hỗ trợ nuôi trồng thủy sản.

Bên cạnh tác động tích cực cho môi trường, mô hình này còn giúp tăng cường quản trị cộng đồng thông qua quy trình quản lý minh bạch, đồng sở hữu và phân chia lợi nhuận công bằng. Một số nhóm thậm chí trích 2,5% doanh thu vào “Quỹ Môi trường Xanh” để đảm bảo tính bền vững lâu dài của hoạt động.

Mô hình vườn ươm ở Cù Lao Dung cho thấy phục hồi hệ sinh thái và phát triển sinh kế hoàn toàn có thể song hành. Đây là cách tiếp cận khả thi về kinh tế, do cộng đồng làm chủ, và phù hợp với các nỗ lực trồng rừng, thích ứng biến đổi khí hậu trên toàn Đồng bằng sông Cửu Long.

Với sự đồng hành của các đối tác và nhà tài trợ, những vườn ươm nhỏ bé này đang dần trở thành một “lá chắn xanh sống động” bảo vệ cộng đồng ven biển cho nhiều thế hệ mai sau.